Ketika keadaan jerebu melanda beberapa kawasan di Malaysia, orang ramai mungkin menyedari satu perkara yang mengelirukan apabila menyemak tahap pencemaran udara melalui telefon.

Ada aplikasi menunjukkan bacaan yang jauh lebih tinggi berbanding angka rasmi yang dipaparkan oleh Jabatan Alam Sekitar (JAS).

Contohnya, sesetengah platform antarabangsa mungkin memaparkan Indeks Kualiti Udara (AQI) pada paras 250, sedangkan sistem rasmi Malaysia menunjukkan Indeks Pencemar Udara (IPU) sekitar 175.

Adakah ini bermakna salah satu bacaan tidak tepat?

Menurut penjelasan JAS pada 8 Oktober, perbezaan itu tidak semestinya menunjukkan percanggahan data atau cubaan merendahkan tahap pencemaran udara sebenar.

Sebaliknya, setiap sistem mungkin menggunakan kaedah pengiraan dan piawaian berbeza.

Di Malaysia, bacaan rasmi kualiti udara menggunakan sistem Indeks Pencemar Udara atau IPU.

Sistem tersebut mengambil kira data daripada stesen pengawasan kualiti udara yang digunakan oleh JAS.

Menurut jabatan berkenaan, pemantauan dilakukan melalui 68 stesen pengawasan yang beroperasi berdasarkan piawaian dan pensijilan antarabangsa.

Sementara itu, sesetengah aplikasi luar negara menggunakan sistem seperti United States Air Quality Index atau US AQI.

Walaupun kedua-duanya digunakan untuk menggambarkan keadaan pencemaran, skala dan kaedah pengiraan mungkin tidak sama.

Oleh itu, membandingkan angka 175 pada satu sistem dengan 250 pada sistem lain secara langsung boleh menyebabkan salah faham.

Menurut JAS, sebahagian aplikasi atau platform antarabangsa mungkin menggabungkan beberapa jenis sumber maklumat.

Antaranya termasuk sensor kos rendah, model komputer dan pemerhatian satelit.

Data daripada sumber tersebut boleh digunakan untuk menghasilkan anggaran keadaan kualiti udara di kawasan tertentu.

Namun, bacaan yang dipaparkan mungkin berbeza daripada ukuran rasmi berdasarkan stesen pengawasan.

Selain sumber data, tempoh purata dan masa kemas kini juga boleh mempengaruhi angka yang dilihat oleh pengguna.

Sebagai contoh, aplikasi yang menggunakan pengiraan berasaskan tempoh berbeza mungkin tidak menunjukkan angka yang sama walaupun merujuk kawasan yang hampir serupa.

JAS menasihatkan orang ramai supaya merujuk sistem rasmi bagi mendapatkan maklumat kualiti udara Malaysia.

Namun, penggunaan bacaan rasmi tidak bermakna keadaan udara yang tidak sihat boleh diabaikan.

Dalam sistem IPU Malaysia, bacaan antara 101 hingga 200 dikategorikan sebagai tidak sihat.

Oleh itu, bacaan 175 masih menunjukkan keadaan udara yang memerlukan perhatian, terutamanya bagi individu yang sensitif terhadap pencemaran.

Kanak-kanak, warga emas dan mereka yang mempunyai masalah pernafasan perlu lebih berhati-hati apabila kualiti udara merosot.

Langkah seperti mengurangkan aktiviti fizikal berat di luar bangunan dan mengikuti nasihat kesihatan pihak berkuasa boleh membantu mengurangkan pendedahan.

Pada 8 Oktober, JAS melaporkan bacaan IPU tidak sihat direkodkan di 38 kawasan di Semenanjung Malaysia setakat jam 3 petang.

Antara bacaan tertinggi ketika itu ialah Segamat, Johor pada 190, diikuti Seremban pada 186 dan Nilai pada 185.

Data tersebut merupakan bacaan pada masa tertentu dan boleh berubah mengikut keadaan cuaca serta pergerakan pencemaran.

Perbezaan angka antara aplikasi tidak sepatutnya menyebabkan orang ramai mengabaikan risiko jerebu.

Apa yang lebih penting ialah memahami sistem yang digunakan serta mengikuti perkembangan terkini daripada sumber rasmi supaya keputusan mengenai aktiviti harian dapat dibuat dengan lebih baik.